Çimento Sektöründe Kapasite Kullanım Oranı

Türkiye, dünya çimento üretiminde büyüklük olarak uzun yıllardır ilk beş içerisinde yer almaktadır. Avrupa’da ise üretim ve tüketimde birinci sıradadır. Artan talebe oranla son yıllarda çimento üreticileri kapasite artırmakta ve yeni fabrikalar kurulmaktadır.

İnşaat sektöründe sıkıntı yaşandığı dönemlerde çimento ihracatı oransal olarak artarken, yurt içinde piyasa hareketli olduğu zaman iç satış daha güçlü olmaktadır. Son yıllar kurdaki artış çimento ihracatını daha karlı hale getirmektedir. İhracat en azından çimento sektörü için kötü günde sığınılacak bir limanken son yıllarda bu liman alarm vermeye başlamıştır. En yakınımızdaki ülkelerde, savaş ve istikrarsızlık çimento sektörünü de olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, İran gibi çimento sektöründe Türkiye kadar güçlü bir ülkenin ambargo esnekliğine ulaşması bir diğer olumsuz etki olarak önümüze çıkmaktadır. Bir başka olumsuz durum ise Afrika ve Orta Doğu’da global çimento üreticilerinin yeni yatırımlar yapmasıdır. Gerçi bu yatırımlar son yıllardaki olumsuz gelişmelerden dolayı istenen seviyeye ulaşamamıştır.

Türkiye’de son yıllarda yeni çimento fabrikası yatırımları ile ilgili birçok haber sektörel medyada yer almaktadır. Bu haberlerin çoğu kuyuya bir taş atma değerinden öteye geçememiştir. Çimento sektöründe entegre bir fabrika kurmak için en azından 200 milyon $’lık bir finansman gerekmektedir. Böyle büyük bir yatırımın altından köklü ve büyük firmalar kalkabilmektedir. Yeni yatırımlardan örnek vermek gerekirse:

1. MEDCEM: Mersin’de  yapımı devam eden 4 milyon ton kapasiteli çimento fabrikasının 2015 yılının ilk çeyreğinde tamamlanması planlanmaktadır. Eren Holding’e ait fabrika Türkiye’nin tek hatta çalışan en büyük çimento fabrikası olacaktır. Üretilecek klinker ve çimentonun önemli bir kısmının ihraç edilmesi planlanmakta olup, ihracat limanı olarak grup şirketi tarafından inşa edilmekte olan Yeşilovacık İskelesi kullanılacaktır.

2. SÖNMEZ ÇİMENTO: Sönmez Holding ve ortaklarına ait Adana Yumurtalık’ta yer alan fabrika 2 milyon ton çimento/yıl kapasitelidir. 2014 yılında faaliyete geçen fabrikada ihracat ağırlıklı çalışılması planlanmıştır.

3.AFYON ÇİMENTO: Sabancı Holding’e ait fabrikanın kapasitesi 3 kat artırılıp 1.5 milyon ton çimento/yıl‘a çıkarılacaktır. Yatırımın 2016’da tamamlanması bekleniyor. Fabrika yer değiştirecektir.

Bunlardan başka Bursa Çimento, Limak Çimento, Bolu Çimento, Ünye Çimento gibi yakın zamanda kapasite artıran/artıracak fabrikalar mevcuttur. Samsun Kavak, Kütahya Emet gibi yerlerde temeli atılan fabrikalar da ileriki yıllarda faaliyete geçecektir.

Tüm bu veriler ışığında mevcut durumdaki 113.5 milyon ton çimento kapasitesi 2-3 yıl içinde 125 milyon tona ulaşabilir. Zaten 2015 yılında yeni yatırımlardan dolayı 6 milyon ton çimento kapasitesi artmıştır.

Mevcut Durumun Değerlendirilmesi

Aşağıdaki tablo ve grafiklerde son 5 yılın klinker ve çimento üretim kapasitesi görülmektedir.

Klinker Kapasitesi ve Kullanım Oranı

  • Son 5 yılda klinker üretim kapasitesindeki en fazla artış Karadeniz ve Doğu Anadolu’da görülmüştür.Türkiye genelindeki artış %9 seviyesindedir.
  • En az artış ise Marmara ve İç Anadolu’da gerçeklişmiştir. Ege’de ise kapasite düşmüştür.
  • Bölgesel kapasitede liste başında Marmara Bölgesi %26.3, ardından ise Akdeniz Bölgesi %24 ile yer almaktadır.
  • En az kapasite oranı %7 ile Doğu Anadolu Bölgesi’ne aittir.
  • Son 5 yılda klinker kapasite kullanımı %11.5 artmıştır. En fazla artış Akdeniz ve Marmara Bölgesinde görülmüştür.
  • 2014 yılı verilerine göre klinker kapasite kullanım oranı %92.2 gibi yüksek bir orandadır. Marmara, Akdeniz, Ege ve Karadeniz ortalamanın üzerinde kapasite kullanımı olan bölgelerdir.
  • 2014 yılında Karadeniz’de kapasite üstü üretim gerçekleşmiştir.
  • Kapasite kullanım oranında azalış olan tek bölge Güney Doğu Anadolu’dur.


 

Çimento Kapasitesi ve Kullanım Oranı

  • Klinker kapasite kullanım oranına göre çimento kapasite kullanım oranı düşüktür. 2014 yılında çimento kapasite kullanım oranı %64 seviyesindedir.
  • Son 5 yılda Marmara Bölgesi’nde çimento kapasitesi azalmıştır. Buna karşı en fazla kapasite kullanım artışı yine bu bölgede gerçekleşmiştir.
  • Son 5 yılda ülke genelinde çimento kapasitesi % 7.6 artış göstermiştir.
  • Çimento kapasite kullanım oranında Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgesi’nde azalma meydana gelmiştir.
  • En yüksek kapasite kullanımı Karadeniz’dedir.
  • En az ise Doğu Anadolu’dadır. Bunun nedeni son 5 yılda en fazla çimento kapasitesi artışının bu bölgede gerçekleşmiş olmasıdır.


 

Klinker ve çimento üretim kapasitesi tabloları için tıklayınız.
Klinker Kapasitesi (ton)
Bölgeler 2010 2011 2012 2013 2014 2010-2014
Değişim (%)
Marmara 17.993.400 17.481.907 17.633.170 17.655.580 18.333.950 1,89%
Ege 5.997.123 5.997.123 5.858.820 5.786.598 5.816.250 -3,02%
Akdeniz 14.883.750 15.869.750 15.573.250 16.787.100 16.688.100 12,12%
Karadeniz 5.818.800 5.951.080 6.488.550 7.235.910 7.513.440 29,12%
İç Anadolu 9.848.103 9.714.773 9.937.350 9.929.700 10.062.690 2,18%
Doğu Anadolu 3.930.000 3.977.000 5.281.320 4.917.000 4.960.560 26,22%
G.Doğu Anadolu 5.387.250 6.137.000 6.157.260 6.158.000 6.228.950 15,62%
TOPLAM 63.858.426 65.128.633 66.929.720 68.469.888 69.603.940 9,00%

 


Klinker Kapasite Kullanım Oranı (%)
Bölgeler 2010 2011 2012 2013 2014 2010-2014
Değişim (%)
Marmara 80,8% 96,8% 93,6% 99,3% 95,3% 17,9%
Ege 84,8% 88,8% 88,5% 92,2% 92,9% 9,6%
Akdeniz 77,4% 81,8% 80,3% 85,0% 92,6% 19,7%
Karadeniz 94,3% 96,0% 93,0% 97,3% 101,4% 7,5%
İç Anadolu 82,5% 90,2% 87,0% 89,4% 86,7% 5,1%
Doğu Anadolu 76,4% 94,7% 75,9% 85,9% 82,9% 8,6%
G.Doğu Anadolu 94,4% 86,7% 91,8% 92,5% 87,7% -7,1%
TOPLAM 82,7% 90,1% 87,3% 91,7% 92,2% 11,5%

 

Çimento Kapasitesi (ton)
Bölgeler 2010 2011 2012 2013 2014 2010-2014 Değişim (%)
Marmara 28.953.640 27.404.660 25.918.565 25.304.863 27.454.141 -5,2%
Ege 8.517.840 8.491.200 8.876.254 8.977.232 9.599.953 12,7%
Akdeniz 24.389.800 25.708.645 26.183.577 25.089.615 26.499.668 8,7%
Karadeniz 11.401.120 11.697.210 13.113.230 13.335.950 13.509.149 18,5%
İç Anadolu 15.505.800 15.490.300 15.071.301 15.112.643 15.657.027 1,0%
Doğu Anadolu 7.476.092 7.386.640 9.134.120 9.264.188 10.221.921 36,7%
G.Doğu Anadolu 9.205.703 10.306.503 10.101.895 10.349.374 10.538.313 14,5%
TOPLAM 105.449.995 106.485.158 108.398.942 107.433.864 113.480.171 7,6%

 


 

Çimento Kapasite Kullanım Oranı (%)
Bölgeler 2010 2011 2012 2013 2014 2010-2014 Değişim (%)
Marmara 53,8% 65,6% 65,0% 75,2% 67,6% 25,6%
Ege 67,8% 68,8% 66,1% 66,9% 60,2% -11,2%
Akdeniz 53,5% 56,2% 54,6% 65,1% 61,0% 14,1%
Karadeniz 69,9% 71,0% 63,6% 70,1% 72,0% 2,9%
İç Anadolu 63,5% 64,8% 67,4% 71,0% 67,4% 6,1%
Doğu Anadolu 48,1% 53,6% 52,6% 56,8% 49,0% 1,8%
G.Doğu Anadolu 75,7% 65,9% 68,0% 69,6% 64,6% -14,6%
TOPLAM 59,5% 63,4% 62,0% 68,6% 63,9% 7,3%

 

Genel Değerlendirme

  • Klinker kapasite kullanım oranının %92 seviyesinde olmasına karşın çimento kapasitesi %64 seviyesindedir. Çimento kapasitesinin artırılması için 3 yol vardır. İlki klinker üretim kapasitesinin artırılmasıdır. Bu mevcut durumda mümkün gözükmektedir. Yüksek maliyet gerektiren bu kapasite artışını destekleyecek bir talep oluşumu söz konusu değildir. İkinci yol klinker ithalatıdır. Özellikle 2006-2007 yıllarında yüksek iç talebe karşı üreticiler bu yolu tercih etmişti. Ancak, son yıllarda klinker ithalatı gerçekleşmemiştir. Böyle bir ihtiyaca gerek yoktur. Üçüncü ve en etkili yol ise klinker/çimento oranını arttırmaktır. Bunun için katkılı çimento üretiminin artması gerekmektedir. Bunun anlamı daha az klinker ile daha çok çimento üretmektir. Son beş yılda aşağıdaki grafiklerde görüleceği gibi klinker/çimento oranında artış görülmektedir. %80 seviyesinden %85 çıkan bu oranın oluşmasındaki en büyük faktör katkı içermeyen CEM I 42.5 R üretimindeki artıştır. Eğer klinker/çimento oranı %80 civarında kalsaydı muhtemelen daha az klinker ile aynı miktarda çimento üretimi gerçekleşebilirdi.


  • Çimento sektöründe klinker kapasite kullanım oranı daha gerçekçi bir parametredir. Firmalar entegre tesisleri dışında belli bölgelerde öğütme tesisi kurarak pazara daha yakın olmak isteyebilmekte ve bu nedenle ilave bir kapasite artışı doğmaktadır. Ayrıca, öğütme kapasitesini artırmak klinker üretim kapasitesi artırmaya oranla çok daha düşük bütçeli ve hızlı bir süreçtir.
  • Klinker kullanım kapasitesi tam olarak kullanılsa bile yaklaşık 82 milyon ton çimento üretimi gerçekleşebilir. Bu da eldeki imkanlarla mümkün olabilir en yüksek çimento üretim kapasitesi oranının % 73’ü geçmeyeceğini göstermektedir. En iyi durumda bile %27 oranında kullanılmayan bir kapasite olduğu görülmektedir.

Pin It

One thought on “Çimento Sektöründe Kapasite Kullanım Oranı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir