Betonarme Yapılarda Soğuk Derz

Soğuk derz, farklı beton katmanlarının planlı ya da plansız bir şekilde yeterli aderans ile kaynaşmaması ve beton tabakalarının farklı olarak çalışmasına neden olan bir uygulama hatasıdır. Ancak, bu hatalı uygulama bazı durumlarda kaçınılmazdır.

Betonarme yapılar monolitik yani tek parça olsa da betonun tek seferde dökülmesi mümkün olmadığından yapı içinde süreksizlikler mevcuttur. Soğuk derz özellikle kütle betonlarında, hacimli projelerde rutin bir durumdur. Soğuk derz uygulama aşamasında önceden planlanacağı gibi şantiyedeki aksaklıklardan nedeniyle kontrol dışı da meydana gelebilir.

Soğuk derz başlıca üç istenmeyen duruma neden olabilir:

  1. Prizini almış veya almakta olan beton tabakası üzerine taze beton yerleştirildiğinde eski ve yeni tabaka kaynaşmayacağı için bir bütünlük (süreklilik) sağlanamaz. Özellikle kolonlarda oluşacak bu süreksizlik kesme kuvvetlerine karşı zaaf oluşturur. Kısaca statik açıdan bir sorun yaratır.
  2. Kaynaşmayan bölge çevresel etkiler açısından Bu bölgeden kolayca su girişi olabilir.
  3. Estetik olarak çirkin bir görüntü meydana

Yukarıda belirtilen tüm bu tehditler önceden ve az da olsa sonradan alınacak tedbirler ile en düşük seviyeye indirilebilmektedir.

Resim 1: Perdede soğuk derz

Soğuk derz oluşumunun nedenleri:

Soğuk derz planlı veya plansız bir şekilde oluşabilir.

  • Hidratasyon ısısı kontrolü amacıyla kütle betonların genelde 2 veya 3 seferde dökülmesi ve 1-1.5 metre kalınlığındaki bir tabaka döküldükten bir müddet sonra ikinci tabakanın dökülmesi
  • Kolon ve kiriş/döşeme betonunun ayrı dökülmesi
  • Büyük hacimli dökümlerde gün bitimi işin tam olarak bitmemesi
  • Temel ve kolonların ayrı dökülmesi
  • Düşük döşeme ve ana döşemenin ayrı dökülmesi
  • Beton sevkiyatında gecikme
  • Organizasyonel hatalar
  • Yanlış ve yetersiz sıkıştırma
  • Kalıbın patlaması
  • Beton taşıyan araçların (transmikser) şantiyeye geç gelmesi

Soğuk derz oluşumunu engellemek için yapılması gerekenler:

  1. Kolon ve kirişlere birlikte beton dökülmelidir.
  2. Beton sevkiyatı planlamasının önceden yapılması ve buna uyulması
  3. Betonun sıkıştırılması esnasında vibratör, alt tabaka ile üst tabakayı kaynaştıracak şekilde kullanılmalıdır.
  4. Hava durumuna göre beton siparişi ve uygulaması yapılmalıdır.

Soğuk derz oluşumundan önce alınacak önlemler:

  1. Riskli durumlarda önce dökülen betonun prizinin gecikmesi için akışkanlaştırıcı ya da priz geciktirici katkı kullanılabilir.
  2. Bir sonraki beton dökümünün çok geç olmadığı durumlarda ilk dökülen beton yüzeyinin aderansını arttırmak için bir süre sonra basınçlı su ile görünür agrega yüzeyli olması sağlanır.
  3. Gecikmeye bağlı olarak ilk beton yüzeyine priz geciktirici kimyasal uygulaması yapılabilir.
  4. Prizini almış betonun yüzeyinin pürüzlendirilmesi (tırtıklı şekilde) ve döküm öncesi nemlendirilmesi
  5. Sertleşmiş beton üzerine dökülecek taze betonun çimento dozajının daha yüksek olması ve iri agrega oranının bir miktar azaltılması faydalıdır.
  6. Soğuk derz riski olan durumlarda gerekli tedbirler alınmadan işe devam
  7. Kolonlarda soğuk derz (ek yeri) bırakılması tavsiye Ancak, zorunlu durumlarda ek yerinin momentin en düşük olduğu yerde bırakılması gerekmektedir.
  8. Kirişlerde soğuk derzin dikey değil yatay düzlemde olmalıdır. Bunun nedeni kirişlerin eğilmeye çalışması ve yataydaki derzde enlemesine bir kesme kuvveti oluşmamasıdır. Kirişlerde soğuk derz momentin en az olduğu yerde yani açıklığın 1/3’ünde bırakılabilir. Ancak, pilye kıvrım yerlerinin en az 20 cm ilerisinde olmalıdır.
  9. Döşemelerde ve temelde plan dışı durumlarda ilk tabakanın sonraki tabak ile birleşeceği alanın eğimli bırakılması (45oC) ve mümkünse taze halde iken ahşap veya benzeri elemanlar ile dişlendirilmesi ya da agregaların görünür olması sağlanmalıdır. Moment sıfır noktalarında, rabitz teli ya da betonun akmasını engelleyen alternatif bir yöntemle betonu bitirmek doğru bir yöntemdir.
  10. Kiriş ve döşemelerde kesme kuvvetlerine karşıtakviye donatı eklenebilir.
  11. Gerekli durumlarda profesyonel destek alarak aderansı sağlamak için kimyasal malzemeler kullanılabilir. Epoxy aderans arttırıcı kimyasallar püskürtme veya fırça ile önceden temizlenmiş yüzeye uygulanır ve bu işlemin hemen arkasından yeni beton dökümü gerçekleşir. Eğer önlem almadan soğuk derz oluşmuş ise özel su tutucu bantlar, su ile şişen mastik ürünler ve harçlar kullanılabilmektedir.

Pin It

One thought on “Betonarme Yapılarda Soğuk Derz

  1. Sayın yaşın engin bey. Özel çift yalıtımlı kalıcı duvar kayıplarımız ile tamamen taşıyıcı betonarme perde panel sistem ile perde betonlarımızı dokuyoruz.ancak yönetmelik gereği tulum olarak dökmeniz gereken bazı projeler bunu tulum olarak dökmeniz müsait değil.yapi denetim tulum diyor. Biz nasıl hareket etmemiz gerekir.belediye de işi yapı denetime yönlendiriyor.tesekkur ederim inş.muh.yücel ölcen.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir